Từng giữ vị trí Chủ tịch 20th Century Fox International, sở hữu nhà ở Los Angeles, xe sang và du thuyền, Scott Neeson đã rời bỏ ngành công nghiệp điện ảnh để đến Phnom Penh và thành lập Cambodian Children’s Fund. Hơn hai thập niên sau, lựa chọn ấy đã trở thành một trong những bước ngoặt lớn nhất của cuộc đời ông.
Có một thời, Scott Neeson sống đúng với hình ảnh mà nhiều người vẫn gọi là “giấc mơ Hollywood”. Ông làm việc ở vị trí cao cấp trong ngành điện ảnh, sống tại Los Angeles, sở hữu nhà đẹp, xe sang và một chiếc du thuyền. Nhưng phía sau cuộc sống đầy đủ ấy, Neeson dần cảm thấy mình đang tích lũy ngày càng nhiều thứ vật chất mà không tìm thấy một mục đích tương xứng.
Neeson sinh tại Scotland và cùng gia đình chuyển tới Australia khi mới 5 tuổi. Ông bỏ học trung học trước khi hoàn thành chương trình và bắt đầu làm việc tại các rạp chiếu phim ngoài trời. Từ một công việc giản dị trong ngành điện ảnh, ông từng bước thăng tiến và đến năm 1987 trở thành giám đốc điều hành mảng phát hành của Hoyts. Năm 1993, ông chuyển tới Los Angeles và gia nhập 20th Century Fox. Sau 26 năm trong ngành điện ảnh, ông trở thành President of 20th Century Fox International, phụ trách hoạt động quốc tế của hãng và tham gia phát hành, marketing nhiều bộ phim bom tấn như Titanic, Braveheart, Star Wars và X-Men. Theo Cambodian Children’s Fund, ông từng quản lý nguồn doanh thu vượt 1,5 tỷ USD.
Bước ngoặt xảy ra trong một chuyến đi tới Campuchia năm 2003. Khi ấy, Neeson đang có một kỳ nghỉ kéo dài qua châu Á và quyết định tìm đến khu vực nghèo nhất Phnom Penh. Tại bãi rác Stung Meanchey, ông chứng kiến những gia đình và trẻ em phải bới rác để tìm những thứ có thể bán lấy tiền. Theo chính Neeson kể lại, điều khiến ông ám ảnh không chỉ là mức độ nghèo đói mà còn là việc những đứa trẻ gần như không có lựa chọn nào khác để thay đổi cuộc sống.
Một trong những đứa trẻ Neeson gặp là Sreyoun, khi đó khoảng 9 tuổi. Theo câu chuyện được Cambodian Children’s Fund ghi lại, cô bé sống và làm việc tại bãi rác cùng mẹ và em gái nhỏ đang bị bệnh. Thông qua một người phiên dịch, Neeson tìm cách đưa gia đình ra khỏi bãi rác, thuê chỗ ở, đưa các em tới trường và hỗ trợ điều trị y tế cho người em. Ông nhận ra rằng với một khoản tiền tương đối nhỏ, cuộc sống của một gia đình có thể thay đổi rất lớn.
Neeson trở lại Los Angeles nhưng không thể quay lại cuộc sống cũ như trước. Trong thời gian tiếp tục làm việc cho Sony Pictures, ông đều đặn trở lại Campuchia. Sự tương phản giữa hai thế giới ngày càng trở nên khó chịu: một bên là những cuộc họp về phim ảnh, những chuyến bay riêng và cuộc sống xa hoa; bên kia là những đứa trẻ sống giữa rác thải và thiếu những điều kiện cơ bản nhất.
Khoảnh khắc quyết định đến khoảng một năm sau chuyến đi đầu tiên. Khi đang ở khu vực bãi rác và chứng kiến những đứa trẻ mắc bệnh, điện thoại của Neeson đổ chuông. Đầu dây bên kia là một diễn viên Hollywood và người đại diện đang phàn nàn về những tiện nghi trên một chiếc máy bay riêng. Theo lời kể của Neeson, nam diễn viên nói: “My life wasn’t meant to be that difficult.” Chính sự đối lập giữa lời phàn nàn ấy và hoàn cảnh trước mắt đã trở thành một trong những cú hích khiến ông quyết định rời Hollywood. Câu chuyện này đã được Neeson kể lại nhiều lần trong các cuộc phỏng vấn, trong đó có Wall Street Journal và PBS.
Năm 2004, Neeson chính thức rời ngành điện ảnh và chuyển tới Phnom Penh. Ông bán căn nhà tại Los Angeles, Porsche, du thuyền và nhiều tài sản khác để có nguồn lực ban đầu cho công việc mới. Báo chí từng mô tả đây là một cuộc “garage sale” quy mô lớn, còn Neeson nói ông muốn biến phần tài sản của mình thành nguồn lực giúp những đứa trẻ mà ông từng gặp.
Từ một nhóm nhỏ trẻ em, Cambodian Children’s Fund (CCF) ra đời. Ban đầu, mục tiêu của Neeson khá đơn giản: đưa trẻ em khỏi bãi rác, cho các em ăn uống đầy đủ hơn và đến trường. Nhưng ông nhanh chóng nhận ra giáo dục không thể tách rời khỏi những vấn đề khác của một gia đình nghèo. Một đứa trẻ khó có thể học tốt nếu thường xuyên đói, mắc bệnh, không có nước sạch hoặc phải sống trong một gia đình không đủ khả năng đáp ứng những nhu cầu cơ bản.
Vì vậy, CCF dần xây dựng mô hình hỗ trợ toàn diện, bao gồm giáo dục, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ gia đình, chăm sóc trẻ nhỏ, đào tạo nghề và phát triển năng lực lãnh đạo. Triết lý của tổ chức là không chỉ hỗ trợ một đứa trẻ mà phải giải quyết những rào cản đang khiến cả gia đình mắc kẹt trong vòng xoáy nghèo đói.
Điều đáng chú ý là Neeson không xem việc rời bỏ Hollywood đơn thuần như một hành động “hy sinh”. Trong một cuộc phỏng vấn với NextShark, ông thẳng thắn thừa nhận mình vẫn nhớ nhiều điều của cuộc sống cũ, từ bạn bè, những chuyến đi bằng thuyền cho tới sự tiện nghi của Los Angeles. Với ông, quyết định tới Campuchia không phải một khoảnh khắc thần bí hay một “tiếng gọi” tôn giáo, mà là một lựa chọn có ý thức về việc ông muốn sử dụng phần đời còn lại như thế nào.
Đây cũng là điểm khiến câu chuyện của Neeson khác với một câu chuyện “bỏ tất cả để làm từ thiện” đơn giản. Những kinh nghiệm trong ngành kinh doanh được ông đưa trực tiếp vào CCF. Neeson từng nói tổ chức được vận hành với nhiều nguyên tắc của một doanh nghiệp: trách nhiệm rõ ràng, trao quyền cho nhân viên, kiểm soát chi phí và đo lường hiệu quả. Trong khi đó, ở bên ngoài, trọng tâm vẫn là trẻ em và gia đình mà CCF phục vụ.
Sau hơn hai thập niên, CCF đã phát triển rất xa so với nhóm 45 trẻ em ban đầu. Theo thông tin hiện tại trên website của tổ chức, CCF đang hỗ trợ khoảng 2.000 trẻ em thông qua chương trình giáo dục và các chương trình cộng đồng tại một trong những khu vực nghèo nhất của Campuchia. Năm 2026 đánh dấu 22 năm hoạt động của tổ chức. Neeson hiện vẫn được CCF xác định là nhà sáng lập và Executive Director.
Hai mươi hai năm sau ngày CCF được thành lập, câu chuyện ấy vẫn tiếp tục. Từ một quyết định cá nhân của một cựu lãnh đạo Hollywood, một tổ chức đã hình thành và phát triển thành một hệ thống giáo dục, y tế và hỗ trợ cộng đồng cho hàng nghìn trẻ em và gia đình tại Campuchia. Với Scott Neeson, có lẽ thành quả lớn nhất không phải là những tài sản ông từng sở hữu hay đã bán đi, mà là những cuộc đời được trao thêm một cơ hội để đi theo một hướng khác.
