Sam Altman, CEO OpenAI, sẽ trực tiếp báo cáo trước Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc trong tuần tới, khi cơ quan này tổ chức phiên họp mở về trí tuệ nhân tạo (AI) và an ninh quốc tế. Sự kiện cho thấy AI đang vượt khỏi phạm vi của ngành công nghệ để trở thành một vấn đề liên quan trực tiếp đến hòa bình, an ninh và quản trị toàn cầu.
Theo Reuters ngày 18/9, người phát ngôn OpenAI xác nhận Sam Altman sẽ tham dự trực tiếp phiên họp của Hội đồng Bảo an gồm 15 thành viên trong khuôn khổ tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York. Phiên họp do Pháp triệu tập và dự kiến do Bộ trưởng phụ trách châu Âu và Ngoại giao Pháp Jean-Noël Barrot chủ trì.
Theo OpenAI, nội dung phát biểu của Altman dự kiến tập trung vào nhu cầu tăng cường phối hợp quốc tế, xây dựng các tiêu chuẩn an toàn chung cho AI và những bước mà công ty đang thực hiện nhằm bảo đảm lợi ích của công nghệ này được chia sẻ rộng rãi. Đại diện cấp cao của Anthropic cũng được các nhà ngoại giao kỳ vọng sẽ tham dự, dù tại thời điểm Reuters đưa tin sự hiện diện này chưa được xác nhận.
Khi AI trở thành vấn đề an ninh quốc tế
Điểm đáng chú ý của sự kiện không chỉ nằm ở việc một CEO công nghệ xuất hiện tại Hội đồng Bảo an, mà ở chính chủ đề được đưa lên bàn nghị sự: AI và an ninh quốc tế.
Trong tài liệu khái niệm do Pháp lưu hành, nước này nhấn mạnh nguy cơ công nghệ AI bị sử dụng cho các mục đích gây hại, đồng thời cho rằng cần có hành động khẩn cấp để thúc đẩy việc phát triển AI an toàn và có trách nhiệm vì lợi ích của cộng đồng quốc tế. Các vấn đề được đặt ra bao gồm nguy cơ mất kiểm soát đối với những hệ thống AI tiên tiến và khả năng sử dụng các mô hình mới cho những hoạt động ảnh hưởng đến hòa bình và an ninh quốc tế.
Đây cũng không phải lần đầu AI được đưa vào chương trình nghị sự của Hội đồng Bảo an. Cơ quan này đã tổ chức phiên họp chuyên đề về AI và hòa bình, an ninh quốc tế vào năm 2025. Tại phiên họp đó, các quốc gia thành viên đã thảo luận về nguy cơ AI hỗ trợ phát tán thông tin sai lệch, gia tăng năng lực tấn công trong không gian mạng và được tích hợp vào các hệ thống quân sự.
Nỗi lo không chỉ nằm ở chatbot
Nếu thế hệ AI trước đây chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ năng suất, kinh doanh và tự động hóa, thì cuộc tranh luận hiện nay đã chuyển sang một phạm vi rộng hơn.
AI có thể được sử dụng để tạo và phát tán thông tin sai lệch với tốc độ lớn, hỗ trợ hoạt động tấn công mạng, phân tích dữ liệu quân sự hoặc tham gia vào những hệ thống có khả năng tự động đưa ra quyết định. Trong lĩnh vực quân sự, Liên Hợp Quốc đặc biệt quan tâm đến vấn đề duy trì sự kiểm soát có ý nghĩa của con người đối với những quyết định liên quan đến tính mạng. Tại cuộc họp năm 2025, Pháp nhấn mạnh quan điểm rằng quyết định sống còn không nên được chuyển giao cho hệ thống vũ khí tự động hoạt động mà không có sự kiểm soát của con người.
Điều này khiến bài toán quản trị AI trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Một mô hình AI không chỉ có thể tạo ra nội dung hoặc hỗ trợ doanh nghiệp; khi được tích hợp vào các hệ thống quan trọng, nó có thể trở thành một thành phần của năng lực an ninh quốc gia.
Chính ngành AI cũng đang tranh luận về tốc độ phát triển
Phiên họp tại Liên Hợp Quốc diễn ra đúng lúc ngành AI đang tranh luận gay gắt về việc nên phát triển công nghệ với tốc độ nào và kiểm soát rủi ro ra sao.
Reuters đưa tin nhiều lãnh đạo trong ngành, trong đó có Sam Altman và CEO Anthropic Dario Amodei, gần đây ủng hộ việc tăng cường phối hợp về an toàn AI và kiểm soát những rủi ro có thể xuất hiện khi các hệ thống ngày càng tự chủ. Một số đề xuất bao gồm đánh giá độc lập, phối hợp giữa các nhà phát triển AI và xây dựng cơ chế hợp tác quốc tế.
Tuy nhiên, đây không phải quan điểm nhận được sự đồng thuận tuyệt đối. Một số doanh nghiệp và quan chức châu Âu cho rằng việc kêu gọi làm chậm AI có thể ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của châu Âu trong cuộc đua với Mỹ và Trung Quốc. Vì vậy, tranh luận hiện nay không chỉ là “AI có nguy hiểm hay không”, mà còn là làm thế nào để cân bằng giữa an toàn, đổi mới công nghệ và cạnh tranh địa chính trị.
Từ Silicon Valley đến Hội đồng Bảo an
Sự xuất hiện của Sam Altman trước Hội đồng Bảo an phản ánh một thay đổi quan trọng trong vị thế của các tập đoàn công nghệ.
Các công ty phát triển AI hàng đầu đang sở hữu những năng lực công nghệ có thể tác động đến kinh tế, thông tin, an ninh mạng và trong tương lai có thể liên quan sâu hơn đến quốc phòng. Trong khi đó, chính phủ các quốc gia lại phải xây dựng những nguyên tắc quản trị trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh hơn nhiều chu kỳ lập pháp truyền thống.
Vì vậy, câu hỏi quan trọng không còn đơn thuần là AI có thể làm được gì, mà là ai đặt ra giới hạn cho AI, ai giám sát những giới hạn đó và trách nhiệm thuộc về ai khi hệ thống xảy ra sự cố.
Việc Hội đồng Bảo an dành một phiên họp cho AI cho thấy câu chuyện này đã bước sang một giai đoạn mới. AI không còn chỉ là câu chuyện của các phòng nghiên cứu, startup hay những tập đoàn công nghệ lớn. Nó đang trở thành một phần của cuộc thảo luận về hòa bình, an ninh và trật tự quốc tế.
Và khi Sam Altman – một trong những người đứng đầu cuộc cách mạng AI hiện nay – trực tiếp bước vào diễn đàn của Hội đồng Bảo an, thông điệp đáng chú ý nhất có lẽ nằm ở chính sự thay đổi đó: quản trị AI đang dần trở thành một vấn đề của toàn thế giới, chứ không còn là bài toán riêng của ngành công nghệ.
Theo Reuters
