5 nguyên tắc dạy con có trách nhiệm nên được xây dựng từ những hoạt động quen thuộc trong gia đình. Khi trẻ được giao nhiệm vụ phù hợp, có cơ hội tự thực hiện và được hướng dẫn sửa sai, tinh thần trách nhiệm có thể được rèn luyện từng bước.
5 nguyên tắc dạy con có trách nhiệm mà ba mẹ nên áp dụng
Nói với trẻ rằng “con phải có trách nhiệm” thường chưa đủ để trẻ hiểu cách thực hiện. Trẻ cần được trải nghiệm những tình huống cụ thể để biết nhiệm vụ của mình là gì và cần làm gì khi chưa hoàn thành.
Vì vậy, thay vì chỉ nhắc nhở, ba mẹ có thể xây dựng 5 nguyên tắc dạy con có trách nhiệm nhất quán trong sinh hoạt hằng ngày.
1. Giao việc rõ ràng và phù hợp
Nhiệm vụ cần phù hợp với độ tuổi và khả năng của trẻ. Một công việc quá khó có thể khiến trẻ phụ thuộc vào người lớn thay vì có cơ hội tự thực hiện.
Ba mẹ nên bắt đầu từ những việc gần gũi như:
- Dọn đồ chơi sau khi sử dụng.
- Sắp xếp đồ dùng cá nhân.
- Chuẩn bị một số vật dụng cần thiết.
- Tham gia những công việc gia đình phù hợp.
2. Để con tự chịu trách nhiệm với phần việc của mình
Sau khi giao việc, ba mẹ không nên liên tục làm thay nếu trẻ có khả năng tự hoàn thành.
Việc để con tự thực hiện giúp trẻ có cơ hội trải nghiệm cả quá trình: nhận nhiệm vụ, thực hiện, kiểm tra kết quả và điều chỉnh khi cần.
3. Cho con hiểu hậu quả tự nhiên và phù hợp
Một số hành động có thể dẫn đến những hậu quả tự nhiên mà trẻ có thể nhận biết. Chẳng hạn, nếu không chuẩn bị đồ dùng cần thiết, trẻ có thể gặp bất tiện trong hoạt động tiếp theo.
Tuy nhiên, hậu quả cần an toàn và phù hợp với độ tuổi. Không nên cố tình tạo ra hậu quả gây nguy hiểm hoặc làm trẻ tổn thương để “dạy một bài học”.
4. Không biến sai lầm thành sự chỉ trích
Một đứa trẻ có trách nhiệm không phải là đứa trẻ không bao giờ mắc lỗi. Trẻ cần có cơ hội nhận ra lỗi và học cách khắc phục.
Khi con mắc lỗi, ba mẹ có thể tập trung vào ba bước:
- Xác định điều gì đã xảy ra.
- Xem con có thể làm gì để khắc phục.
- Thống nhất cách tránh lặp lại tình huống tương tự.
Cách tiếp cận này giúp cuộc trò chuyện tập trung vào giải pháp thay vì chỉ trách móc.
5. Ba mẹ cần làm gương
Trẻ quan sát cách người lớn thực hiện lời hứa, hoàn thành công việc và chịu trách nhiệm với hành động của mình.
Vì vậy, việc ba mẹ giữ lời, nhận lỗi khi làm sai và thực hiện những việc đã cam kết cũng là một cách để trẻ quan sát và học hỏi.
Rèn trách nhiệm cần sự nhất quán
Một nguyên tắc chỉ có tác dụng khi được áp dụng tương đối nhất quán. Nếu hôm nay ba mẹ yêu cầu con tự dọn đồ nhưng ngày mai lại làm thay hoàn toàn, trẻ sẽ khó hình thành thói quen ổn định.
Ba mẹ không cần đặt ra quá nhiều quy định cùng lúc. Có thể bắt đầu với một vài nhiệm vụ đơn giản, duy trì trong sinh hoạt hằng ngày rồi từng bước mở rộng khi trẻ đã quen.
Xem thêm:
- 5 phản ứng khiến con khép mình mà ba mẹ nên tránh khi giao tiếp với trẻ
- 6 câu nói cho thấy một đứa trẻ có kỹ năng giao tiếp rất tốt
Tinh thần trách nhiệm được hình thành qua quá trình trẻ được hướng dẫn và thực hành trong những tình huống phù hợp với độ tuổi. Ba mẹ có thể bắt đầu từ những việc nhỏ, giao nhiệm vụ rõ ràng, hạn chế làm thay, cho con cơ hội sửa sai và đồng thời làm gương trong cuộc sống hằng ngày. Đây là những nền tảng quan trọng trong 5 nguyên tắc dạy con có trách nhiệm.
