5 phản ứng khiến con khép mình thường xuất hiện khi ba mẹ nóng giận, vội phán xét hoặc xem nhẹ cảm xúc của trẻ. Nhận diện những cách phản ứng này giúp ba mẹ điều chỉnh cách giao tiếp và tạo không gian an toàn hơn cho con.
5 phản ứng khiến con khép mình và ngại chia sẻ
Trẻ cần thời gian để học cách diễn đạt suy nghĩ và cảm xúc. Khi con kể về một vấn đề, cách ba mẹ phản hồi có thể ảnh hưởng đến việc con có tiếp tục muốn chia sẻ hay không.
Dưới đây là 5 phản ứng khiến con khép mình mà ba mẹ nên đặc biệt lưu ý.
1. Quát mắng ngay khi con mắc lỗi
Khi con vừa làm sai đã lập tức bị quát mắng, trẻ có thể tập trung vào việc tránh bị trách phạt thay vì thành thật kể lại sự việc.
Ba mẹ nên tách hai việc: lắng nghe sự việc và xử lý hành vi chưa phù hợp. Con vẫn cần chịu trách nhiệm cho lỗi của mình, nhưng việc đó có thể được thực hiện mà không cần biến cuộc trò chuyện thành một trận la mắng.
2. Ngắt lời khi con đang giải thích
Trẻ đôi khi diễn đạt dài dòng hoặc chưa rõ ràng. Nếu ba mẹ liên tục ngắt lời và kết luận thay con, trẻ có thể không có cơ hội trình bày đầy đủ suy nghĩ.
Hãy để con nói hết điều mình muốn nói trước khi đặt câu hỏi hoặc đưa ra nhận xét. Điều này cũng giúp ba mẹ hiểu được toàn bộ tình huống trước khi đánh giá.
3. Xem nhẹ cảm xúc của con
Những lời như “Đừng khóc nữa”, “Có gì đâu mà buồn” có thể khiến trẻ cảm thấy cảm xúc của mình không được công nhận.
Thay vào đó, ba mẹ có thể nói theo hướng:
- “Ba/mẹ hiểu là con đang buồn.”
- “Chuyện này khiến con khó chịu đúng không?”
- “Con muốn kể cho ba/mẹ nghe chuyện gì đã xảy ra không?”
Công nhận cảm xúc không có nghĩa là ba mẹ phải đồng ý với mọi hành vi của trẻ. Hai điều này cần được phân biệt rõ ràng.
4. So sánh con với người khác
“Bạn A làm được mà con không làm được” là kiểu so sánh dễ chuyển sự chú ý của trẻ từ việc cải thiện bản thân sang việc cảm thấy mình kém hơn người khác.
Thay vì so sánh, ba mẹ có thể chỉ ra điều con đã làm tốt, điều chưa tốt và bước tiếp theo con cần cố gắng.
5. Dùng lời nói mang tính gắn nhãn
Gọi con là “hư”, “lười”, “bướng” hoặc “vô dụng” không giúp trẻ hiểu cụ thể hành vi nào cần thay đổi.
Ba mẹ nên nói về hành vi, không gắn hành vi đó thành bản chất của trẻ. Chẳng hạn, thay vì nói “Con thật lười”, có thể nói “Hôm nay con chưa hoàn thành việc đã được giao”.
Cách phản ứng giúp con dễ mở lòng hơn
Sau khi nhận diện những phản ứng trên, điều quan trọng không phải là ba mẹ không bao giờ được tức giận. Trong thực tế, người lớn cũng có những lúc mất bình tĩnh. Điều cần thiết là biết sửa chữa cách giao tiếp khi nhận ra mình đã phản ứng chưa phù hợp.
Ba mẹ có thể:
- Xin lỗi con khi mình đã nói quá lời.
- Hỏi con muốn chia sẻ thêm về sự việc.
- Lắng nghe trước khi đưa ra kết luận.
- Góp ý vào hành vi thay vì công kích con người.
- Giữ nguyên giới hạn và nguyên tắc nhưng giải thích rõ lý do.
Lắng nghe không đồng nghĩa với chiều theo con
Ba mẹ hoàn toàn có thể không đồng ý với lựa chọn hoặc hành vi của con nhưng vẫn lắng nghe con nói. Trẻ cần hiểu rằng được lắng nghe không có nghĩa mọi mong muốn đều được đáp ứng.
Sự khác biệt nằm ở cách ba mẹ truyền đạt: nghiêm khắc với hành vi cần sửa nhưng vẫn tôn trọng trẻ trong quá trình giao tiếp.
Xem thêm:
- Nữ doanh nhân bán startup cho Walmart: Tôi dạy con suy nghĩ như một doanh nhân
- Cách dạy con biết chịu trách nhiệm từ những việc nhỏ trong cuộc sống hằng ngày
5 phản ứng khiến con khép mình có thể chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác nhau, vì vậy không nên quy mọi nguyên nhân cho cách nuôi dạy. Tuy nhiên, ba mẹ hoàn toàn có thể chủ động xây dựng môi trường giao tiếp cởi mở hơn bằng cách lắng nghe, hạn chế phán xét và xử lý hành vi một cách bình tĩnh. Hiểu rõ 5 phản ứng khiến con khép mình sẽ giúp ba mẹ có thêm cơ sở để điều chỉnh cách đồng hành cùng trẻ.
