Dù nhiều chỉ số cho thấy nền kinh tế vẫn ổn định, cảm nhận của người tiêu dùng lại không tương xứng. Giá cả vẫn cao hơn nhiều so với trước đây, trong khi thu nhập gần như không tăng khi điều chỉnh theo lạm phát, khiến tâm lý chi tiêu trở nên thận trọng hơn.
Nhóm thu nhập cao: Động lực chính của tiêu dùng
Tầng lớp thu nhập cao tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt nền kinh tế. Họ vẫn chi tiêu mạnh tay bất chấp giá cả tăng cao, thậm chí còn có xu hướng chuyển sang các sản phẩm và dịch vụ cao cấp hơn.
Theo các phân tích gần đây, nhóm 20% người có thu nhập cao nhất chiếm gần 60% tổng chi tiêu. Điều này lý giải vì sao nhiều thương hiệu, từ hàng không, khách sạn đến tài chính, đang tập trung phát triển các dịch vụ cao cấp để thu hút nhóm khách hàng này.
Tầng lớp trung lưu: Chi tiêu trong lo lắng
Điểm khác biệt lớn nhất của mô hình “E-shaped economy” nằm ở tầng lớp trung lưu. Nhóm này không cắt giảm hoàn toàn chi tiêu, nhưng cũng không còn thoải mái như trước.
Họ vẫn mua sắm các nhu yếu phẩm và một phần chi tiêu không thiết yếu, nhưng luôn trong trạng thái “căng mình” để cân đối tài chính. Xu hướng mua sắm tiết kiệm, mua số lượng lớn hoặc săn giá tốt tại các hệ thống bán lẻ như Costco hay Walmart ngày càng phổ biến.
Đây cũng là nhóm đang chịu áp lực lớn khi chi phí sinh hoạt chiếm gần như toàn bộ thu nhập, khiến nhiều người rơi vào tình trạng “sống qua ngày bằng lương”.
Nhóm thu nhập thấp: Phụ thuộc vào tín dụng
Ở tầng thấp nhất của nền kinh tế, áp lực tài chính thể hiện rõ qua việc gia tăng sử dụng thẻ tín dụng và các dịch vụ “mua trước trả sau”.
Nhiều người phải duy trì số dư nợ qua các tháng hoặc sử dụng các khoản vay ngắn hạn để chi trả cho cả những nhu cầu thiết yếu như thực phẩm. Điều này cho thấy mức độ căng thẳng tài chính ngày càng gia tăng trong nhóm thu nhập thấp.
Kết luận
Nền kinh tế “hình chữ E” phản ánh một thực tế phức tạp hơn nhiều so với trước đây: cùng một nền kinh tế nhưng trải nghiệm của mỗi nhóm thu nhập lại hoàn toàn khác nhau.
Trong khi người giàu tiếp tục chi tiêu mạnh mẽ, tầng lớp trung lưu trở nên thận trọng và nhóm thu nhập thấp ngày càng phụ thuộc vào tín dụng. Sự phân hóa này không chỉ ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng mà còn định hình lại chiến lược của doanh nghiệp và xu hướng kinh tế trong tương lai.
Theo CNBC
Hoàng Minh dịch
